Утре, 8 ноември, православните верници го одбележуваат Митровден – празникот посветен на Светиот великомаченик Димитриј Солунски. Празникот има посебно место во македонската традиција, а во многу семејства се празнува и како домашна слава.
Митровден со векови е поврзан со бројни обичаи и народни верувања, особено со доаѓањето на зимскиот период.
Митровден – граница меѓу летото и зимата
Во македонскиот народен календар, годината некогаш се делела на два дела – од Ѓурѓовден до Митровден и од Митровден до Ѓурѓовден.
Со Митровден, според народното сфаќање, завршувал топлиот дел од годината и започнувал зимскиот период. Затоа и денес се памети народната поговорка:
„Дојде ли Митровден, чекај си Ѓурѓовден.“
Во минатото, празникот имал и практично значење за земјоделците, сточарите и работниците. До Митровден требало да завршат голем дел од есенските работи, да се приберат плодовите и домаќинствата да се подготват за зимата.
Какво ќе биде времето – таква ќе биде и зимата?
Едно од најпознатите народни верувања е дека времето на Митровден може да покаже каква зима ја очекува народот.
Ако денот е сончев и топол, според народното верување, зимата би требало да биде поблага.
Ако е студено, врнежливо или има мраз, се верувало дека претстои подолга и постудена зима, а снегот на Митровден во некои краишта се толкувал како знак дека зимата ќе се задржи долго.
Станува збор за народни верувања и фолклор, а не за научен метод за прогнозирање на времето.
Празник што се слави во многу македонски домови
Митровден во многу семејства се празнува како домашна слава. Домаќините подготвуваат празнична трпеза, се палат свеќи, се упатуваат молитви, а во домовите се пречекуваат роднини и пријатели.
Традиционално се подготвува и обреден леб, а празникот е повод семејството да се собере и заедно да го одбележи денот посветен на Свети Димитриј.
Начинот на празнување се разликува од семејство до семејство и од крај до крај, но заеднички остануваат гостопримството, молитвата и семејното собирање.
Митровденските задушници – спомен на починатите
Овојпат денот пред Митровден, 7 ноември, се одбележуваат Митровденските задушници.
На овој ден верниците се сеќаваат на своите починати блиски, посетуваат гробишта, палат свеќи и се молат за покој на душите.
Во некои семејства се носи и храна на гробиштата, што претставува традиционален обичај, а не црковно правило.
Кои имиња слават именден?
Митровден е и голем именден за имињата поврзани со Свети Димитриј.
Меѓу имињата што го одбележуваат денот се Димитар, Димитрија, Димитрие, Диме, Димко, Димче, Мите, Митре, Димитрина, Митра и други варијанти.
За многумина, Митровден е токму ден за семејно собирање, честитање и продолжување на традицијата која се пренесува од постарите на помладите.
Можеби денес зимата не ја определуваме според празниците, но Митровден и понатаму останува еден од празниците со силно место во македонската традиција – празник кој ги поврзува верата, семејството, старите обичаи и народните верувања.
