На денешен ден, 23 октомври, Македонија го одбележува Денот на македонската револуционерна борба, празник посветен на основањето на Македонската револуционерна организација во 1893 година во Солун. Од тајниот состанок на шестмина интелектуалци започнало движење кое оставило длабока трага во македонската историја.
Основачкиот состанок се одржал во домот на Иван Хаџи Николов, а на него присуствувале Даме Груев, Христо Татарчев, Петар Поп Арсов, Андон Димитров, Христо Батанџиев и Иван Хаџи Николов.
Во време кога Македонија била под османлиска власт, овие образовани луѓе започнале да ја организираат идејата за политичка слобода и автономија. Меѓу нив имало учители, лекар и книжар, а нивната замисла била преку тајна организација и мрежа на локални комитети да се создаде движење што ќе се потпира на населението.
Првичната цел на организацијата била извојување автономија на Македонија во рамките на Османлиската Империја. Нејзиното дејствување постепено се проширило, привлекувајќи луѓе од различни средини, кои учествувале во ширењето на револуционерните идеи и во создавањето организациска мрежа низ земјата.
Една од најзначајните личности што подоцна се поврзале со движењето бил Гоце Делчев. Иако не бил меѓу основачите во 1893 година, тој одиграл важна улога во организирањето и ширењето на револуционерната мрежа, станувајќи еден од најпрепознатливите симболи на македонската револуционерна борба.
Десет години по основањето на организацијата, во 1903 година, избувнало Илинденското востание. Во текот на востанието била прогласена Крушевската Република, која, и покрај краткото постоење и задушувањето на востанието од османлиските сили, останала значаен симбол во историското паметење.
Историјата на револуционерната организација била исполнета и со внатрешни поделби, различни политички ставови и несогласувања околу иднината на Македонија. Со текот на времето се менувале нејзините имиња, раководства и методи на дејствување, а нејзиното наследство и денес е предмет на историски истражувања и различни толкувања.
Зошто 23 Октомври е значаен датум?
Празникот го одбележува почетокот на организираното македонско револуционерно движење и потсетува на периодот во кој идејата за автономија и политичка слобода започнала да се претвора во организирана акција.
Од револуционерните движења и Илинденското востание, преку Народноослободителната борба и АСНОМ, па сè до прогласувањето на независноста во 1991 година, македонската државност се развивала низ различни историски околности и политички процеси.
Денес, 23 Октомври останува датум што потсетува на луѓето кои во сложени историски услови се обиделе да создадат организирано движење за промена на постојниот поредок и да ја отворат идејата за поинаква иднина на Македонија.
