Земјотресите се природни појави кои не можат да се предвидат со точност, но ризикот од нив може точно да се процени врз основа на активните раседи и историјата на сеизмички активности. Балканскиот регион, а особено Македонија, со децении се смета за една од најпотентните земјотресни зони во Европа. Последните силни земјотреси во регионот – од Албанија (2019), Хрватска (2020), Турција (2023) – уште еднаш ја нагласија важноста од превенција, подготвеност и зајакнување на безбедносните стандарди.
Нова европска сеизмичка карта: Балканот повторно меѓу најризичните региони
Нова сеизмичка карта која кружи на социјалните мрежи повторно го истакнува високиот ризик од земјотреси на Балканот, а Македонија се наоѓа меѓу најизложените подрачја. Мапата ја дели Европа во три категории на опасност: зона на висок ризик (црвена), средно-низок ризик (портокалова) и зона со минимална опасност (зелена).
Според прикажаните процени, речиси целиот Балкански Полуостров – меѓу кои Македонија, Хрватска, БиХ, Словенија, Црна Гора, Албанија и Грција – се вбројува во црвената категорија. Во истата група се наоѓа и западниот дел на Турција. Наспроти тоа, Ирска, Велика Британија, Скандинавија, балтичките земји и Полска се означени како области со исклучително низок сеизмички ризик.
Шпанија, Португалија, Франција, Австрија и Унгарија се во портокаловата зона на умерен ризик, додека Италија речиси целосно е обојена во црвено, што ја сместува меѓу најранливите региони во Европа.
Иако авторите предупредуваат дека мапата може да содржи застарени или непотполни податоци – особено во делот на стари или неактивни раседи – оценките сепак укажуваат на потреба од поголема внимателност, подобра лична подготвеност и зајакнување на сеизмичките стандарди во Македонија и регионот.
Како да се заштитите при земјотрес
Стручњаците потсетуваат дека при земјотрес најважно е да се реагира брзо и смирено. Основните правила за самозаштита се:
- Застанете под цврста маса или работна површина, држете ја со рацете и заштитете ја главата и вратот.
- Оддалечете се од прозорци, стаклени површини, ормари и предмети што можат да паднат.
- Ако сте во зграда – останете внатре и не трчајте по скали додека трае тресењето.
- Ако сте на отворено – тргнете се од згради, столбови, дрвја и електрични кабли.
- Доколку сте во автомобил – запрете на безбедно место и останете во возилото.
- По завршување на земјотресот, не користете лифт и внимателно проверете дали има оштетувања.
- Ако има прекинати цевки или кабли – исклучете струја, гас и вода доколку е безбедно.
- Подгответе торба за итни случаи со вода, документи, батериска лампа, лекови и основни материјали.
Овие мерки значително го намалуваат ризикот од повреди и помагаат да се одржи личната и семејната безбедност при силни земјотреси.
