Цените на суровата нафта повторно бележат раст на светските пазари, поттикнати од геополитички тензии, намалено производство и зголемена побарувачка. Иако станува збор за глобален тренд, ефектите директно се чувствуваат и во Македонија – преку горивата, транспортот, храната и секојдневните трошоци.
Горивата први на удар
Кога расте цената на суровата нафта од типот Brent crude, тоа речиси секогаш значи и поскапување на бензинот и дизелот на домашните бензински станици. Малите корекции на светските берзи често значат неколку денари повеќе по литар, но на месечно ниво тоа значително го зголемува трошокот за семејниот буџет.
Поскап транспорт = поскапи производи
Зголемената цена на горивата ги зголемува и транспортните трошоци. Компаниите што увезуваат храна, суровини и стоки ги пресметуваат новите трошоци во крајната цена.
Тоа значи дека поскапата нафта индиректно може да доведе до:
-
повисоки цени на прехранбени производи
-
поскап јавен и приватен превоз
-
зголемени трошоци во градежништвото и индустријата
Можно ново инфлаторно притискање
Економистите предупредуваат дека континуираниот раст на цената на нафтата може повторно да ја засили инфлацијата. Иако во изминатиот период се забележуваше стабилизација, секој нов глобален шок има потенцијал да ја наруши таа рамнотежа.
Како реагира државата?
Во вакви ситуации клучна улога имаат регулаторните тела и фискалната политика – дали ќе има замрзнување на маржи, намалување на акцизи или други мерки за ублажување на ударот врз граѓаните.
Што можат да очекуваат граѓаните?
Доколку глобалните тензии продолжат и производството остане ограничено, можно е постепено зголемување на цените и во наредните недели. Но ако пазарите се стабилизираат, ценовниот притисок може да биде краткотраен.
Едно е сигурно – секое поместување на цената на нафтата на светско ниво многу брзо се чувствува и во домашниот џеб. Прашањето е само колку долго ќе трае новиот бран поскапувања и дали ќе има мерки што ќе го амортизираат ударот врз граѓаните.
