Што се случува кога државен празник ќе се падне во недела – дали празникот се губи или граѓаните добиваат дополнителен неработен ден?
Прашањето често се поставува и во Македонија, особено кога празничниот ден се совпаѓа со недела, која и онака за најголем дел од граѓаните е неработен ден.
Во Северна Македонија, правилото е јасно – празниците што се паѓаат во недела се празнуваат наредниот ден. Ова правило произлегува од Законот за празниците, а истото е наведено и во календарот на Македонската берза, која за празниците што се паѓаат во недела го означува следниот ден како неработен.
Тоа значи дека, кога државен празник ќе се падне во недела, понеделник е неработен ден, односно граѓаните не го губат празникот поради тоа што се паднал во ден кој вообичаено е неработен.
Како е во другите земји?
Практиката не е иста насекаде. Некои држави имаат автоматски заменски ден, други имаат посебни правила за одредени празници, а во дел од земјите празникот останува на датумот на кој календарски се паѓа.
Велика Британија – заменски ден
Во Обединетото Кралство постои концептот на „substitute day“, односно заменски ден.
Кога bank holiday ќе се падне во викенд, друг работен ден станува празник, најчесто следниот понеделник. Официјалниот календар на британската влада, на пример, за 2027 година предвидува 27 декември како заменски ден за Божик и 28 декември како заменски ден за Boxing Day.
Белгија – празникот мора да се замени
Белгија има уште построго правило. Кога законски празник ќе се совпадне со недела или со вообичаен неработен ден во компанијата, се определува заменски ден кој мора да биде работен ден.
Доколку не е утврден поинаку, заменскиот ден е првиот вообичаен работен ден по празникот. Со тоа работникот го задржува правото на празничен ден и покрај тоа што оригиналниот датум бил во недела или во друг неработен ден.
Јужна Африка – понеделникот автоматски станува празник
Во Јужна Африка правилото е директно утврдено со закон.
Кога јавен празник ќе се падне во недела, следниот понеделник исто така е јавен празник. Тоа е предвидено со Public Holidays Act и е наведено на официјалната веб-страница на Владата на Јужна Африка.
Австралија – зависи од државата
Во Австралија нема едно правило што важи идентично за целата земја. Јавните празници се уредуваат и на ниво на сојузните држави и територии.
Некои држави и територии предвидуваат дополнителен или заменски празник кога празникот ќе се падне во сабота или недела, додека други немаат такво правило за сите празници. На пример, во 2026 година повеќе австралиски држави имаат дополнителен празничен ден во понеделник поради празник што се паѓа во викенд.
Значи, дали Македонија го „губи“ празникот?
Не.
Според важечкото правило во Северна Македонија, кога празник што е определен како неработен ден ќе се падне во недела, се празнува наредниот ден.
Така, ако празникот е во недела, понеделникот станува неработен ден.
Ова е различно од земји во кои нема автоматско префрлање на празникот. Затоа, одговорот на прашањето „дали треба да има слободен понеделник?“ не е ист во секоја држава – зависи од националното законодавство.
Во Македонија, за празниците што паѓаат во недела, одговорот е – да, празникот се префрла на наредниот ден.
