Две години по една од најголемите трагедии во поновата историја на Србија, падот на настрешницата на железничката станица во Нови Сад сè уште ја чека судската разрешница. Несреќата што се случи на 1 ноември 2024 година однесе 16 човечки животи, меѓу кои и четири деца, додека едно лице преживеа со тешки повреди.
Трагедијата се случи точно во 11:52 часот, кога масивната бетонска настрешница на неодамна реконструираната железничка станица ненадејно се урна врз луѓето кои се наоѓаа под неа. Првичниот биланс беше 14 загинати, но поради сериозноста на повредите, уште две лица им подлегнаа на повредите во болница во наредните месеци.
Меѓу загинатите беа и децата Сара и Валентина Фириќ, како и шестгодишната Милица Адамовиќ и 17-годишниот Немања Комар. Најмладите жртви, заедно со останатите загинати, остануваат симбол на трагедијата која ја потресе Србија и предизвика силни реакции во јавноста.
По повод годишнината, денес во Нови Сад ќе се одржи комеморативен собир во 11:52 часот, во организација на студентското движење. Повеќе собири се најавени и на други локации во градот, а во Белград, во Храмот „Свети Сава“, ќе се одржи помен за жртвите, кој ќе го предводи патријархот Порфирије.
И по две години нема судска разрешница
Иако за трагедијата се водат три одделни правни постапки, судењето сè уште не е започнато. Најголемиот предмет се води пред Вишото јавно обвинителство во Нови Сад и опфаќа 13 обвинети, меѓу кои поранешниот министер за градежништво, транспорт и инфраструктура Горан Весиќ, неговата помошничка Анита Димоски, како и поранешните директори на „Инфраструктура на српските железници“ Јелена Танасковиќ и Небојша Шурлан.
Подготвителното рочиште сè уште не е закажано, бидејќи списите на предметот се наоѓаат во Врховниот суд на Србија, кој треба да одлучи по барањата за заштита на законитоста поднесени од одбраната.
Вториот предмет го води Вишото јавно обвинителство во Белград, каде што обвинението е поднесено против три лица поврзани со работата на „Инфраструктура на железниците на Србија“ и техничкиот преглед на објектот.
Третата постапка е во рацете на Обвинителството за организиран криминал и се однесува на сомневања за финансиски злоупотреби при реализацијата на проектот за изградба на брзата пруга Нови Сад – Келебија. Во неа се опфатени и поранешните министри Горан Весиќ и Томислав Момировиќ, како и други поранешни функционери. Според сомневањата на обвинителството, со финансиските неправилности била предизвикана штета од 115 милиони долари на државниот буџет.
Станицата реконструирана неколку месеци пред трагедијата
Реконструкцијата на железничката станица започна во 2021 година, а главни изведувачи беа кинеските компании „China Railway International“ и „China Communications Construction Company“. Стручниот надзор го вршеа француската компанија „Egis“ и унгарската „Utiber“.
Објектот беше свечено пуштен во употреба во јули 2024 година, а пред несреќата беше посетен од високи државни претставници, меѓу кои и српскиот претседател Александар Вучиќ и унгарскиот премиер Виктор Орбан.
Веднаш по уривањето, од „Инфраструктура на српските железници“ соопштија дека настрешницата не била опфатена со реконструкцијата. Истото тврдење го изнесуваа и дел од највисоките државни функционери.
Сепак, според обвинението, до уривањето дошло поради корозија на критичното место на спојување меѓу затезната прачка и кровниот носач, што ја ослабнало конструкцијата. Дополнителното оптоварување предизвикано од новите елементи на настрешницата дополнително придонело за нејзината нестабилност.
Две години подоцна, трагедијата и понатаму останува отворена рана за семејствата на загинатите, додека јавноста сè уште очекува одговори за причините, пропустите и одговорноста за несреќата.
